Kredi notumuz nasıl artar?

SERVET YILDIRIM – Geçen hafta bir iyi haber, aldık bir de kötü haber… Önce iyi haber: S&P Global, Türkiye’nin görünümünü ‘negatif’ten ‘durağan’a yükseltti. Kötü haber ise: Türkiye’nin halihazırda çok düşük olan kredi notunu ‘B’ olarak değiştirmeden aynı seviyede tuttu. Yani ‘spekülatif’ kategorisinde tutmaya devam etti.

Aslında hafta sonu açıklanan karar çoğumuz için çok büyük sürpriz olmadı. Piyasalardaki beklenti de kredi notunun ‘B’ olarak teyit edileceği, görünümün ise ‘durağan’a yükseltileceği yönündeydi. Hatırlarsınız, Fitch de 8 Eylül’de benzer bir şekilde Türkiye’nin kredi notunu görünümünü negatiften durağana çevirmiş ama notu aynı tutmuştu.

Önde gelen iki rating kuruluşundan arka arkaya gelen bu önemli açıklamaların ardından birkaç noktayı vurgulamakta fayda var:

1-) Notumuz artmamış olsa bile Türkiye’nin not görünümünün değişmesi olumlu bir gelişmedir. Negatiften durağana geçmek ekonomide bazı olumlu gelişmelerin olduğunu gösterir. Mesela ekonomi politikalarında son dönemde gözlenen tutarlılık, faizlerin tekrar ana para politikası aracı olarak kullanılmaya başlanması, artan bütçe açıklarını frenlemeye ve iç talebi yavaşlatmaya yönelik adımlar; Türk lirasının mayıs ayından sonra değer kaybetmesine izin verilmesi, para politikasının “normalleşmeye” başlaması, rezervler üzerindeki baskıların hafiflemesi görünümün durağana dönmesinin ardındaki nedenler arasında yer alıyor.

Kısacası görünen o ki; son dönemde politikalarda yapılan değişiklikler ve daha geleneksel politikalara yöneliş kredi derecelendirme kuruluşları tarafından olumlu karşılanmış.

2-) Buraya kadar anlatılanlar bardağın dolu tarafıydı. Bir de boş tarafı var. Yani notumuzun düşük seviyede kalmaya devam ettiği. Notun yükselmesi için ise bazı adımları atmamız ve ilerlemeleri görmemiz gerekiyor. Ratingciler açıklamalarında bu adımların neler olduğuna dair ipuçlarını da veriyorlar. Aslında onların ipucu vermelerine de gerek yok. Herkes her şeyi biliyor. Yapılması gerekenler belli.

Neler yapılmalı?

Notumuzun artması için mevcut politika normalleştirme ve dengeleme sürecinin sürdürülebilirliğine daha fazla güven duyulması ve enflasyonun sürekli azalması da dahil olmak üzere makroekonomik istikrarda iyileşme gözlenmesi gerekiyor.

Sadece bunlar not artışı için yeterli değil. Aynı zamanda bunlara bağlı olarak dış zorlukların azalması, örneğin cari işlemler açığının sürdürülebilir bir şekilde daralması, sermaye girişlerinin artması, uluslararası rezervlerin seviye ve bileşiminin iyileşmesi ve dolarizasyonun azalması lazım.

Reçete bana ait değil. Bunu kredi derecelendirme kuruluşları raporlarında bizzat söylüyor. S&P de geçen hafta yaptığı açıklamasında Türkiye’nin aşırı ısınmış bir ekonomi, büyük ikiz açıklarla, yüksek enflasyonla ve hızlı para artışıyla karşı karşıya olduğunu belirtiyordu.

Moody’s de geçen ay yaptığı bir analizde, “Ortodoks politikalara geçiş sürdürülürse ve makro dengesizliklerde düzenli bir azalmaya yol açarsa, görünüm pozitife dönebilir ve not yükseltilebilir” değerlendirmesi yapmıştı.

Peki daha düşme ihtimali var mı?

Bir de dikkate alınması gereken olumsuz senaryo var… Yani görünüm değişikliklerinin ardından bir not artışı çantada keklik olmadığı gibi kredi notumuzun daha da aşağı gelmesi olasılığı her zaman var.

Mesela S&P’ye göre potansiyel olarak para birimindeki değer kaybının azalmaması ve enflasyonla mücadele politikalarının tersine çevrilmesiyle bağlantılı olarak Türkiye’nin finansal istikrarı veya daha geniş anlamda kamu maliyesi üzerindeki baskının yoğunlaşması halinde, görünüm olumsuza çevrilebilir.

Ülkenin finansman maliyetlerinde hızlı bir artış, daha büyük ve tekrarlanan bütçe açıkları para otoritesinin bağımsızlığına siyasi müdahale gibi faktörler notumuzu olumsuz etkileyebilir.

Fitch’in son açıklamasında dediği gibi 2021 ikinci yarısındakine benzer şekilde geleneksel olmayan bir politika karışımına geri dönüş veya makroekonomik ve finansal istikrarsızlık risklerini artıran tamamlanmamış bir politika dengelemesi, mevduat sahiplerinin güveninin azalması, banka bilançolarının zayıflaması, ödeme dengesi baskılarının artması, cari işlemler açığının sürekli genişlemesi ve dış finansmana erişimin zorlaşması yeni not düşüşlerini tetikleyebilir. Bunlara ek olarak iç siyasi veya güvenlik durumunun bozulması; ekonomiyi ve dış finansmanı etkileyecek şekilde uluslararası ilişkilerin bozulmasına da notu olumsuz etkileyecek faktörler arasında yer alıyor.

1992’de başlamıştı…

Moody’s de ortodoks politikalara geçişin kısa ömürlü olması ve daha fazla makroekonomik stresin ortaya çıkması halinde görünümün negatife çevrilebileceğini de söylemişti.

Türkiye’nin rating kuruluşlarıyla resmi ilişkisi 1992 mayıs ayında Standard and Poor’s (S&P) ve Moody’s adlı kuruluştan not alarak başladı. Üstelik S&P’den BBB gibi oldukça parlak bir not almıştık. Ama iki yıl bile geçmeden 1994 başında BBB’yi kaybettik. Tekrar BBB’yi alabilmek için 2013 yılının mayıs ayını beklememiz gerekti. Ancak 2016’da tekrar BB’ye yani spekülatif kategoriye düştük. Tam 19 yılda geri aldığımız notu 3 yılda kaybettik. Oysa BBB notuna sahip olmak bir ülke için önemli bir kazanımdır. Yatırım kategorisindeki notlara sahip ülkelerin borçlanma piyasalarında hayatları daha kolaylaşır.

Türkiye ekonomisi sıkıntılı bir dönemden geçiyor. İşimiz zor. Kredi derecelendirme kuruluşları not artırırken genellikle çok titiz ve yavaş davranırlar, ağırdan alırlar. Not düşürürken ise olabildiğince hızlıdırlar. Bu nedenle yukarıda sıralanan adımları atmamız gerekiyor.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
1xbet/a>
baymavi
bahsegel
betonred
betmatik
betlike
setrabet
slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
betkom
betine
bet
betebet
nakitbahis
mrbahis
mostbet
mobilbahis
milosbet
meritking
milanobet
matbet
markajbet
matadorbet
lordbahis
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
elexbet
pendik escort
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
Betmarino
Maltcasino
Noktabet
Pokerklas
Klasbahis
Betingo
Avrupabet
Betcio
Pashagaming
Pusulabet
Betexper
Betsmove
Slotbar
Betnano
Galabet
Betexper
Cratossporting
Dumanbet
Elexbet
Favorislot
Gebze Escort